تصور كنيد كه در حال خوردن يك سيب و صحبت با دوستتان در مورد تكاليف رياضي روز گذشته هستيد و ناگهان وقتي كه داريد سيب را مي جويد يك چيز عجيب و خنده داري اتفاق بيفتد.

مثلاً دندانتان كه هميشه در دهانتان بوده لق شده و به بيرون بپرد و درست در مقابل چشمان شما فرود آيد.

قبل از اينكه آن دندان را برداشته و زير بالشت خود مخفي كنيد خوب به آن نگاه كنيد و خواهيد ديد كه آن از قسمتهاي مختلفي تشكيل شده است و بايد بدانيد كه نه تنها دنــدان در جويــدن غـذا كمـك مي كنـد بلكه در صحبت كـردن هـم به شما كمـك مـي كند.

پس حالا وقت آن رسيده كه سفري را آغاز كرده و حقايقي را در مورد دندان كشف كنيم!

دندانها

آيا تا به حال نوزادي را ديده ايد كه هلوي سفتي را به دهان ببرد و از خوردن آن لذت ببرد يا اينكه بتواند آن را گاز زده و بخورد.

مسلماً خير زيرا دندانها بخشي از بدن هستند كه از ابتداي تولد مثل قلب يا مغز وجود ندارند.

دندانها هنگام تولد حاضر و آماده نيستند.

اما بايد بدانيد كه يك نوزاد حتي قبل از اينكه متولد شود دندانهاي اوليه اش در مي آيد اما در زير پوست لثه قرار داشته و قابل رؤيت نيستند و تا ۶ يا ۷ ماهگي بيرون نمي آيند و بعد از آن دندانهاي بيشتر و بيشتري ظاهر مي شوند و بعد از اينكه تمام آنها بيرون مي آيند ديگر كودك مي تواند به آن هلوي سفت گاز زده و از خوردن آن لذت ببرد.

بيشتر بچه ها وقتي به سن ۳ سالگي مي رسند تمام دندانهايشان به طور كامل در مي آيد.

اين دندانها،‌ دندانهاي شيري نام دارد و تعداد آنها ۲۰ عدد است.

وقتي كه كودك كم كم بزرگ مي شود دندانهاي شيري او يكي يكي لق شده و از جاي خود در مي آيند.

اين اتفاق معمولاً از ۵ يا ۶ سالگي آغاز مي شود و يا وقتي كه بچه تازه به كلاس اول مي رود.

اما اين دفعه وقتي دندانهايتان مي افتد مانند يك نوزاد نمي شويد بلكه دندانهايي جاي آنها در مي آيد.

دليل افتادن دندانهاي شيري موقت به خاطر فشاري است كه دندانهاي دائمي كه در زير آنها هستند و قصد بيرون آمدن دارند از زير، بر هر يك از اين دندانهاي شيري فشار وارد كرده و آنها را به بيرون مي اندازند.

كم كم دندان دائمي رشد كرده و جاي دندان شيري را مي گيرد.

در سن ۱۴ سالگي تقريباً بيشتر بچه ها همه دندانهاي شيري خود را از دست داده و به جاي آن يك رديف كامل از دندانهاي دائمي دارند كه تعداد آنها ۲۸ دندان كوچك است و آنها ۸ تا بيشتر از دندانهاي شيري هستند.

حدود ۶ سال بعد يعني در ۲۰ سالگي ۴ دندان ديگر معمولاً در انتهاي دهان رشد كرده كه تعداد دندانها را به ۳۲ عدد مي رساند.

قسمتهاي مختلف دندان
در آينه به دندانهاي خود يا به دندانهاي دوستتان كه در حال لبخند زدن است نگاه كنيد.

شكا يك سري دندانهاي سفيد كه ظاهري براق دارند را خواهيد ديد.

اما اين قسمت از دندانها كه در بيرون مي بينيد همه دندان نيست بلكه قسمتي از دندان در داخل لثه قرار دارد.

قسمتي از دندان كه شما مي بينيد و بر روي لثه وجود دارد تاج دندان نام دارد.

تاج هر دندان از مينا پوشيده شده است كه ماده بسيار سخت و براق است.

مينا سخت ترين ماده در كل بدن شمامحسوب مي شود و به عنوان محافظ دندان تلقي مي شود و با به وجود آوردن يك لايه سخت بر روي سطح دندان از قسمت داخلي آن محافظت مي كند.

در زير لايه مينا عاج قرار دارد كه بيشترين قسمت دندان را تشكيل مي دهد و جنس آن شبيه به استخوان است.

اگر چه اين قسمت به سختي مينا نيست اما اين قسمت هم سخت و محكم است.

بخش استخواني از داخلي ترين قسمت دندان كه مغز دندان نام دارد حفاظت مي كند.

مغز دندان جايي است كه عصب دندان قرار دارد.

وقتي كه سوپ يا چاي داغ مي خوريد، با مصرف نوشيدني بسيار خنك دندانتان خراب مي شود، اين مغز و اعصاب دندانتان است كه در واقع صدمه مي بيند.

اعصاب دندانتان در چنين مواقعي به مغز پيغام فرستاده و در مورد اتفاقاتي كه در حال رخ دادن است گزارش مي دهند.

مثل اين پيغام: نوشيدني خيلي خنك است و به دندان صدمه مي زند.

هميشه در مغز دندان رگها و مويرگهاي خون قرار دارند كه كار تغذيه دندانها را بر عهده داشته و دندان را سالم و زنده نگاه مي دارند.

هر دو قسمت استخواني و مغز دندان به سمت ريشه دندان مي روند.

ريشه پايين ترين و آخرين قسمت دندان است كه كاملاً داخل لثه و آرواره قرار دارد.

بين لثه، قسمتي استخواني به نام ساروج وجود دارد كه در واقع مثل چسب طبيعي بدن بوده و دندان را محكم به استخوان آرواره چسبانده است.

انواع دندان


هنوز آن آينه را كنار نگذاريد – حالا نوبت دانستن اسم انواع دندانهاي داخل دهانتان است.

دوباره در آينه خوب به دندانهايتان نگاه كنيد. اگر دقت كنيد مي بينيد كه شكل دندانها با هم فرق دارد.

در دهان هر انساني انواع مختلف دندان وجود دارد كه هر كدام عملكرد خاص خود را دارند.

دندانهايي كه در وسط و قسمت جلويي دهانتان وجوددارد و به راحتي قابل رويت هستند دندانهاي پيشين نام دارند.

۴ دندان پيشين در بالا و چهار دندان در پايين قرار دارند.

اين چهار دندان باريك كه سطح صاف و برنده اي دارند براي بريدن و خرد كردن مورد استفاده قرار مي گيرد و همانند قلمهايي هستند كه انتهاي مسطح دارند.

اگر بخواهيد سيبي را بخوريد اول بايد سطح آن را با دندانهاي پيشين ببريد.

۲ دندان نوك تيزي كه در اين طرف و آن طرف ۴ دندان پيشين شما قرار دارند دندان نيش نام دارند.

چهار دندان نيش در مجموع در دهانتان وجود دارد كه ۲ تاي آنها در بالا و دو تاي ديگر در پايين قرار دارند.

از آنجايي كه اين دندانها نوك تيز و برنده هستند براي پاره و سوراخ كردن غذاها و ميوه ها به كار مي رود.

در كنار دندانهاي نيش دندانهاي كنار آسيابي قرار دارند كه تعداد آنها ۸ عدد است.

چهار تاي آنها در بالا و چهار دندان ديگر در پايين قرار دارند.

اگر مي خواهيد اين دندانها را ببينيد بايد دهانتان را كمي بيشتر باز كنيد و خواهيد ديد كه شكل اين دندانها كاملاً متفاوت از دندانهاي پيشين و نيش است.

اين دندانها بزرگتر ، محكمتر و سطحي شياردار داشته و برآمدگيهايي بر روي اين سطح وجود دارند و اين ويژگي هاست كه اين دندانها را مناسب خرد و آسياب كردن غذا و ميوه ها كرده است.

بالاخره تا آنجايي كه مي توانيد دهانتان را باز كنيد در انتهاي دهان مي توانيد دندانهاي آسياب خود را ببينيد.

تعداد اين دندانهاي آسياب هشت عدد است كه چهار تاي آنها در بالا و چهار دندان ديگر در پايين هر طرف ۲ عدد قرار دارند.

اين دندانهاي آسياب محكم ترين و بزرگترين دندانهاي دهان شما هستند و برآمدگيهاي بيشتري بر روي سطحشان دارند.

دندانهاي آسياب دوشادوش زبانتان كار كرده و به زباندر هضم غذا كمك مي كنند.

زبان غذاهاي خرد شده و جويده شده را از سرتاسر دهان جمع كرده و به سمت عقب دهان جايي كه دندانهاي آسياب قرار دارند راهنمايي مي كنند و در اين جا غذاها به خوبي آسياب و خرد شده و آماده بلع و فرو رفتن مي شوند.

وقتي كه بچه ها بزرگتر مي شوند و به سن ۲۰ سالگي مي رسند ۴ دندان آسياب ديگر كه معروف به دندان عقل هستند در انتهاب دهانشان رشد مي كنند.

اين دندانهايي كه دندان عقل نام دارند به هيچ وجه عقل و هوش شما را زياد نمي كنند و در جويدن غذا نيز تأثير بسزايي ندارند، اما بعضي افراد معتقدند كه اين دندانها در انسانهاي اوليه براي جويدن و خرد كردن غذا به كار مي رفته است.

دفعه بعدي كه غذا مي خوريد دقت كنيد و ببينيد كدام دندان چه كار انجام مي دهد.

وقتي بيسكويت مي خوريد بيشتر دندانهاي پيشين فعالند وقتي هويج مي خوريد چطور؟

بله اين دندانهاي آسياب هستند كه كار جويدن را به پايان مي برند نه دندانهاي جلوي فك.

وقتي پيتزا يا يك تكه نان مي خوريد چطور. مسلماً دندانهاي نيش بيشتر به شما كمك مي كنند.

نقش دندانها در صحبت كردن

دندانهاي شما براي جويدن بسيار مناسب و كارآمد هستند اما آيا مي دانستيد كه همين دندانها در صحبت كردن هم مفيد و مؤثر هستند؟

انواع دندانهاي دهان به زبان و لبهاي شما در تشكيل صداها و حروف كمك مي كنند.

مثلاً صداي TH در انگليسي كه گاهي اوقات (ث) تلفظ مي شود مثل كلمه دندان (Tooth) كه براي اداي آن ابتدا نوك زبانتان به پشت دندانهاي پيشين بالايتان برخورد مي كند تا صداي (ت) توليد شود و سپس زبان در بين دندانهاي پيشين بالايي و پاييني قرار مي گيرد تا صدامي (th) (ث) تلفظ شود.

بدون دندان تلفظ اين صداها ممكن نخواهد بود.

حالا بگوييد (فورجه) وقتي مي خواهيد صداي (ف) را تكرار كنيد لب پاييني شما به دندانهاي جلويي بالايي شما برخورد مي كند و يا به آواز هنگام خواب (لالالا) دقتكنيد كه هر بار يك (ل) مي گوييد، زبان شما به سقف دهانتان در نزديكي دندانهاي جلو برخورد مي كند.

مراقبت از دندان
هر ۲۸ دندان دهانتان عجيب و شگفت آورند!

آنها انواع و اقسام غذاها را مي جوند، ابعاد و اشكال مختلف دارند و حتي در صحبت كردن هم بسيار مؤثرند.

اين خيلي مهم است كه چگونه از دهان و به خصوص دندانهايتان مراقبت كنيد، نگهداري و مراقبت از دندانها كار ساده و آساني است.

اولين و بهترين راه مراقبت از دندانها مسواك زدن با خمير دندانهاي فلورايددار است.

دندانهايتان را هميشه پس از هر وعده غذايي خوب شسته و مسواك بزنيد و ياحداقل ۲ بار در روز مسواك بزنيد.

پس از مسواك زدن لازم است روزي يكبار از نخ دندان براي تميز كردن بين دندانها استفاده كنيد.

دندانهايتان را از بالا به پايين مسواك بزنيد و روي دندانهاي جلويي تان را به صورت افقي مسواك نزنيد و حداقل يك بار قبل از خواب مسواك زده و از نخ دندان استفاده كنيد تا هيچ غذايي در بين دندانهايتان باقي نماند.

همچنين به طور مرتب حداقل هر ۶ ماه يكبار به دندانپزشك مراجعه كنيد تا اگر مشكلي در دندانهايتان وجود دارد دندانپزشك سريعاً تا قبل از اينكه دندانتان كاملاً خراب شده و از بين برود آن را درمان كند و براي شما خمير دندان مناسبي تجويز نمايد.

دندانهاي شما وقتي كه به ميزان متعادل از شيرينيها، شكلات و نوشيدنيهاي گازدار استفاده مي كنيد سالمتر باقي مانده و خوشحالتر مي شوند زيرا كه شكر و شيريني ميناي دندان را ساييده و به داخل دندانتان نفوذ مي كند و در نتيجه دندانتان را فاسد مي كند يا حفره اي در داخل دندانهايتان ايجاد مي كند.

پس از دندانهايتان به خوبي مراقبت كنيد.